Spis treści
Spis treści
Olejek z oregano to olejek eteryczny pozyskiwany z rośliny oregano, a zwłaszcza z dzikich gatunków tej rośliny, takich jak Origanum vulgare. Od dawna stosuje się go jako naturalny środek na różne dolegliwości, w tym infekcje dróg oddechowych. Zawiera złożoną mieszankę związków aktywnych, w tym karwakrol, kwas rozmarynowy i kilka flawonoidów. Zainteresowanie naukowe związane z oregano skupia się głównie na działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwutleniającym oraz na sygnalizacji komórkowej, które zaobserwowano u tych składników w modelach eksperymentalnych. Stężenie tych składników różni się znacznie w zależności od gatunku, warunków uprawy, zbiorów i metody ekstrakcji.1,2
Olejek eteryczny z oregano na przeziębienia i grypę jest destylowany parą wodną, żeby uzyskać koncentrat lotnych składników eterycznych. Nie należy go pić w postaci nierozcieńczonej, bo jest na tyle mocny, że może spowodować oparzenia skóry i błon śluzowych. Olejek z oregano jako suplement diety jest wstępnie rozcieńczany w oleju nośnikowym, np. oliwie z oliwek, i zazwyczaj standaryzowany pod kątem określonej zawartości procentowej karwakrolu. To właśnie ta postać jest faktycznie wymieniana w większości wytycznych dotyczących dawkowania leków do stosowania doustnego. Produkty sprzedawane jako suplementy diety do stosowania doustnego są zazwyczaj tak skomponowane, żeby dostarczać olejek z oregano w określonej ilości, i mogą być rozcieńczone w oleju nośnikowym albo dostępne w postaci kapsułek żelowych.
Praktyczna zasada jest prosta: stosuj wyłącznie produkty wyprodukowane i oznakowane specjalnie do stosowania doustnego oraz postępuj zgodnie z instrukcjami na opakowaniu. Nie połykaj stężonego olejku eterycznego, chyba że produkt został wyraźnie opracowany i oznakowany do tego celu.
Badania laboratoryjne stanowią wiarygodną podstawę dla reputacji olejku z oregano jako środka roślinnego o działaniu przeciwbakteryjnym. Jednak związek chemiczny może unieszkodliwić wirusa lub zakłócić jego działanie w warunkach laboratoryjnych, nie wywołując jednak takiego samego efektu po spożyciu doustnym. Wchłanianie, metabolizm, stężenia w tkankach oraz złożoność ludzkiej odpowiedzi immunologicznej – to wszystko wpływa na to, czy obserwacje in vitro przekładają się na znaczący efekt kliniczny.
W jednym z często cytowanych badań laboratoryjnych oceniano działanie olejku eterycznego z oregano i karwakrolu na mikroorganizm często wykorzystywany w modelach badań nad układem odpornościowym. Oba wykazały zdolność do utrzymywania równowagi mikrobiologicznej w warunkach eksperymentalnych, ale karwakrol był znacznie bardziej aktywny niż olej z oregano w całości. Badacze wysunęli hipotezę, że karwakrol oddziałuje bezpośrednio z zewnętrzną powłoką mikroorganizmu i jego materiałem genetycznym. Powtórzę – był to eksperyment przeprowadzony wyłącznie in vitro (w probówce), a nie badanie kliniczne z udziałem osób narażonych na rzeczywistą infekcję.4
Na razie nie ma wystarczających dowodów z badań klinicznych na ludziach, które wskazywałyby, że olejek z oregano zapobiega przeziębieniu lub grypie, leczy je albo skraca czas trwania tych chorób. Mimo to, jego tradycyjne zastosowanie i badania laboratoryjne wskazują, że może on przynosić pewne korzyści, ale nie należy tego traktować jako dowodu na skuteczność kliniczną u ludzi.
W badaniach laboratoryjnych wykazano, że olejek eteryczny z oregano ma szerokie działanie przeciwbakteryjne. W jednym z badań olejek z oregano wykazał działanie bakteriobójcze wobec kilku klinicznych izolatów bakterii wielolekoopornych. Te wyniki są interesujące z naukowego punktu widzenia, ale wrażliwość wykazana w badaniach laboratoryjnych nie oznacza, że doustny suplement z oregano wyleczy infekcję bakteryjną u ludzi.3
Karwakrol i tymol niszczą błony komórkowe mikroorganizmów, co ma stanowić mechanizm leżący u podstaw ich rzekomej zdolności do wspierania zdrowej równowagi mikrobiologicznej. W szerszych przeglądach dotyczących składu chemicznego olejku eterycznego z oregano opisuje się działanie wykraczające poza zwykłe zabijanie drobnoustrojów – obejmuje ono między innymi właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne związane z zawartością związków fenolowych, przy czym dokładny skład różni się w zależności od gatunku oregano, regionu uprawy i metody ekstrakcji.
Karwakrol, tymol, kwas rozmarynowy i inne składniki oregano wykazały działanie przeciwutleniające w badaniach eksperymentalnych. Analizy składu chemicznego oregano wskazują, że te związki mogą mieć wpływ na szersze działanie tej rośliny w zakresie wspierania ogólnego samopoczucia.1,2,6
Nie ustalono zalecanego dziennego spożycia (RDA), dopuszczalnego górnego poziomu spożycia (UL) ani klinicznie potwierdzonej dawki olejku z oregano.
Badania na ludziach dotyczące izolowanego karwakrolu dostarczają pewnych informacji na temat bezpieczeństwa, ale nie powinny służyć jako bezpośrednia wskazówka dotycząca dawkowania w przypadku dostępnych na rynku suplementów z olejkiem z oregano. W badaniu fazy I zdrowi dorośli otrzymywali karwakrol w dawce 1 lub 2 mg/kg/dzień przez miesiąc; badacze odnotowali ogólną tolerancję kliniczną, choć kilka parametrów laboratoryjnych uległo zmianie, pozostając jednak w granicach normy.7
Ponieważ produkty znacznie różnią się między sobą stężeniem i zawartością karwakrolu, najlepszą radą dla konsumentów jest wybór sprawdzonego preparatu do stosowania doustnego i przestrzeganie wskazówek dotyczących dawkowania podanych na opakowaniu. Nie wykazano, by przyjmowanie dawek większych niż podane na opakowaniu przynosiło większe korzyści, a może to zwiększyć podrażnienie przewodu pokarmowego lub inne działania niepożądane.
Oto krótki przewodnik po tym, jak stosować olejek z oregano, w podziale na różne formy:
Uwaga: Zupełnie unikaj stosowania doustnego/miejscowego, jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią, bierzesz leki rozrzedzające krew lub leki na cukrzycę bez zgody lekarza albo podajesz lek dziecku; stosuj wyłącznie zgodnie z zaleceniami pediatry.
Zwróć uwagę na trzy rzeczy na etykiecie: gatunek – najlepiej Origanum vulgare z dopiskiem „dziki” lub pochodzący z regionu śródziemnomorskiego; podaną zawartość karwakrolu, która w renomowanych produktach do stosowania doustnego wynosi zazwyczaj 55%–80%; oraz olej nośnikowy w przypadku produktów sprzedawanych jako krople do połykania. Zjełczenie to główny objaw utraty trwałości w przypadku produktów rozcieńczonych nośnikiem. Jeśli wyczuwasz stęchły, „nieświeży” zapach, który różni się od typowego dla oregano ostrego, ciepłego aromatu, to znaczy, że czas je wymienić. Przechowuj z dala od źródeł ciepła i światła oraz sprawdzaj datę przydatności podaną przez producenta, zamiast zakładać, że produkt ma nieograniczoną trwałość. Nierozcieńczone olejki eteryczne są bardziej stabilne chemicznie, ale mimo to po otwarciu tracą swoje właściwości w ciągu jednego do trzech lat.
Olejek z oregano może powodować podrażnienia żołądkowo-jelitowe lub miejscowe, zwłaszcza gdy stosuje się produkty o wysokim stężeniu w niewłaściwy sposób. Możliwe działania niepożądane to mdłości, dolegliwości żołądkowe, zgaga lub podrażnienie jamy ustnej i gardła. W przypadku stosowania miejscowego mogą wystąpić podrażnienia skóry.
Możliwe są też reakcje alergiczne, zwłaszcza u osób wrażliwych na rośliny z rodziny Lamiaceae, do której należą między innymi oregano, mięta, bazylia, szałwia, rozmaryn i lawenda. W przypadku wystąpienia objawów poważnej reakcji alergicznej przestań używać produktu i zgłoś się do lekarza.
Badania laboratoryjne, na które powołuje się trwające badanie kliniczne wspierane przez NIH, sugerują, że preparaty z olejkiem z oregano mogą wpływać na szlaki regulacyjne związane z metabolizmem leków. Znaczenie kliniczne tych wyników jest obecnie badane przez naukowców z NIH.8
Dopóki nie pojawią się lepsze dane dotyczące ludzi, osoby przyjmujące leki na receptę – zwłaszcza te o wąskim przedziale terapeutycznym lub takie, których stężenie we krwi wymaga starannej kontroli – powinny skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą w sprawie regularnego przyjmowania suplementów z olejkiem z oregano. Przykłady to leki przeciwzakrzepowe, lit oraz środki stosowane w chemioterapii.
Zatrzymaj się i zgłoś się do lekarza, jeśli masz gorączkę powyżej 103°F (39,4°C), trudności z oddychaniem, ból w klatce piersiowej, objawy utrzymujące się dłużej niż 10 dni bez poprawy albo objawy, które najpierw ustępują, a potem gwałtownie się nasilają – może to oznaczać wtórne zakażenie bakteryjne. Natychmiast przestań stosować olejek z oregano i zgłoś się do lekarza, jeśli pojawią się objawy reakcji alergicznej, takie jak pokrzywka, obrzęk lub trudności w oddychaniu, albo jeśli zauważysz nietypowe siniaki lub krwawienia, zwłaszcza jeśli bierzesz leki rozrzedzające krew. Przestań brać ten lek co najmniej dwa tygodnie przed planowanym zabiegiem chirurgicznym.
Olejek z oregano to skoncentrowane źródło biologicznie aktywnych związków roślinnych, zwłaszcza karwakrolu i polifenoli. Badania laboratoryjne potwierdzają rzeczywiste działanie przeciwbakteryjne i przeciwutleniające, co stanowi naukowe uzasadnienie dla utrzymującego się zainteresowania oregano jako suplementem wspomagającym dobre samopoczucie.
Jeśli chcesz stosować olejek z oregano, najlepiej wybierać produkt przeznaczony do stosowania doustnego, trzymać się wskazówek na opakowaniu, unikać nierozcieńczonego olejku eterycznego i skonsultować się z lekarzem w sprawie regularnego stosowania, zwłaszcza jeśli bierzesz leki na receptę lub masz jakieś szczególne problemy zdrowotne.
Nie ma kropli ani kapsułek dla dorosłych. Należy stosować wyłącznie syropy z olejkiem z oregano przepisane przez pediatrę i opracowane specjalnie dla dzieci, i to wyłącznie pod nadzorem lekarza. Nierozcieńczony olejek eteryczny jest szczególnie niebezpieczny dla niemowląt i małych dzieci ze względu na ich mniejsze rozmiary ciała i bardziej wrażliwe błony śluzowe.
Nie przeprowadzono wystarczających badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania suplementów z olejkiem z oregano w czasie ciąży lub karmienia piersią. Rozsądnie jest unikać stosowania wewnętrznego, chyba że wyraźnie zaleci to wykwalifikowany pracownik służby zdrowia.
Większość źródeł klinicznych i dietetycznych odradza codzienne, długotrwałe stosowanie; zazwyczaj zaleca się to jako krótkotrwałe wsparcie w razie potrzeby, a nie jako codzienny suplement profilaktyczny. Jeśli bierzesz doustny suplement z olejkiem z oregano, stosuj się do wskazówek na opakowaniu i skonsultuj się z lekarzem w sprawie długotrwałego stosowania.
Niekoniecznie. Skoncentrowany olejek eteryczny może być przeznaczony do stosowania aromatycznego lub miejscowego, podczas gdy suplementy diety są specjalnie opracowane i oznakowane do spożycia. Zawsze stosuj się do zaleceń dotyczących stosowania podanych na etykiecie produktu.
Nie stosuj w postaci nierozcieńczonej – może powodować oparzenia i podrażnienia. Zawsze najpierw wymieszaj go z olejem bazowym, np. kokosowym lub oliwkowym, i przed szerszym zastosowaniem sprawdź go na niewielkiej powierzchni skóry.
Karwakrol to jeden z głównych składników fenolowych olejku eterycznego z oregano. Ta wartość procentowa pokazuje, jaką część oleju stanowi karwakrol. Wyższy procent niekoniecznie oznacza, że produkt jest skuteczniejszy lub bardziej odpowiedni. Wiele produktów do stosowania doustnego zawiera karwakrol w stężeniu od 55% do 80%.
Nie ma dobrze udokumentowanych przypadków bezpośredniego oddziaływania właśnie na hormonalne środki antykoncepcyjne, ale ponieważ oregano może wpływać na enzymy wątroby odpowiedzialne za metabolizm leków, warto poinformować lekarza o stosowaniu olejku z oregano, zwłaszcza w przypadku długotrwałego stosowania lub przyjmowania dużych dawek.
Zazwyczaj chodzi tu o problem z rozcieńczeniem: albo produkt jest bardziej skoncentrowany, niż twój organizm jest w stanie znieść, albo używasz nierozcieńczonego olejku eterycznego zamiast produktu do stosowania doustnego rozcieńczonego w oleju nośnikowym. Zmniejsz dawkę, zwiększ rozcieńczenie i zawsze zażywaj lek podczas posiłku lub popijając pełną szklanką płynu.
Nie są znane żadne interakcje między olejkiem z oregano a czarną bzu ani konkretnie witaminą C. Postępuj zgodnie z instrukcjami dotyczącymi poszczególnych produktów i skonsultuj się z lekarzem, jeśli bierzesz leki, cierpisz na jakąś chorobę lub stosujesz jednocześnie kilka skoncentrowanych suplementów ziołowych.
Stosowanie drogą wdychania pozwala uniknąć skutków ubocznych związanych z układem pokarmowym oraz problemów związanych z metabolizmem leku, które występują przy stosowaniu doustnym, ale nie pozwala też zwalczyć infekcji ogólnoustrojowej. Najlepiej traktować to jako łagodzenie objawów zatkania, a nie jako zamiennik leków doustnych, jeśli chodzi o wspomaganie ogólnoustrojowe, i w żadnym wypadku nie jest to też sposób na wyleczenie choroby podstawowej.
Źródła:
Wyłączenie odpowiedzialności: Powyższe stwierdzenia nie zostały ocenione przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA). Produkty te nie są przeznaczone do diagnozowania, leczenia ani zapobiegania jakimkolwiek chorobom
